Wat is de dermatofysica?

Bij de diagnose en behandeling van aandoeningen kunnen artsen en behandelaars gebruik maken van verschillende technieken en methoden. Zo kan een arts een geneesmiddel voorschrijven, en voert een chirurg operaties uit. Deze handelingen komen niet zomaar uit de lucht vallen, maar steunen op een bredere (wetenschappelijke) kennis en ervaring. Voor een beter begrip van de werking van de (be)handelingen voor onderzoekers, wetenschappers en beoefenaars worden de (be)handelingen in een breder kader geplaatst met vergelijkbare handeling. Zo spreekt men bij het toepassen van farmaceutische geneesmiddelen over farmacotherapie, en in bij snijdende handelingen over de chirurgie.
Veel van de handelingen die artsen in de dermatologie en andere specialismen uitvoeren zijn gebaseerd op natuurkundige principes. Zo kijkt de dermatoloog naar een bepaalde plek met een hele sterke loep of een speciale UV lamp om een betere diagnose te kunnen stellen. Of bij de behandeling wordt gebruikt gemaakt van zwakstroom om bloedvaten dicht te branden of moet wordt een kuur met een UV-lamp gevolgd. Daarnaast kent u misschien wel de toepassing van stikstof bij de behandeling van wratten. Deze en vele andere handelingen vallen onder wat men de dermatofysica kan noemen: Het diagnosticeren en behandelen van huidaandoeningen door gebruik te maken van natuurkundige principes.

 

Dermatofysica bij ZBC Multicare

De behandelaars en artsen van Multicare voeren de dermatofysica als super-specialisatie. Naast de standaard therapieën zoals farmacotherapie en chirurgie beschikken de behandelaars over een brede kennis van de methoden en technieken van de dermatofysica. Zo beschikt het centrum over een verscheidenheid aan laser- en lichtapparatuur. Het voordeel hiervan is dat bepaalde aspecten van de behandeling effectiever uitgevoerd kunnen worden dan dat zonder deze apparatuur mogelijk zou zijn. Een klassiek voorbeeld is de behandeling van bloedvaten. Verschillende huidaandoeningen zoals Acne en Psoriasis zijn een combinatie van een vergroot aantal bloedvaten en een ontsteking. Dat kun je zien aan de roodheid van de plekken. Het is de vergrote hoeveelheid bloed die voor deze verkleuring zorgt. Met een speciale laser kan je de bloedvaten verminderen, zonder de normale huid te beschadigen. Dat is met farmacotherapie en chirurgie niet op een vergelijkbare manier mogelijk.

 

Dermatofysica in de praktijk

Het onderwerp dermatofysica is veel en veel te groot om hier ook maar enigszins te kunnen behandelen. Het thema rechtvaardigt een groot handboek, maar helaas bestaat er nog geen geheelomvattend werk . Daarom volstaan we hier met wat voorbeelden uit onze praktijkt.

 

Dermatofysica bij de diagnose

Iedere behandeling begint met een diagnose. Verschillende stukjes informatie worden geplaatst in de door de decennia heen opgebouwde kennis over de verschijningsvormen van huidaandoeningen. Daarbij wordt een brede inventarisatie gemaakt, onder andere aan de hand van de aard en duur van de klachten, de familiegeschiedenis en de uiterlijke symptomen. Bij dat laatste aspect speelt de dermatofysica een rol.

 

Dermatoscopie

Een blik op de huid laat zien dat deze uit verschillende structuren en bestanddelen bestaat. Het is immers geen hagelwit vel, maar een rijke mix aan verschillende kleuren en tinten. Sommige plekken zien er wat vaag uit, terwijl een moedervlek soms scherp en duidelijk op de huid ligt. Een behandelaar kan aan de hand van deze gegevens iets afleiden over de omstandigheden die zich in de huid voordoen. Een vage rode plek of een blauwe moedervlek impliceert dat de structuren wat dieper in de huid zitten. Hoe dieper iets in de huid zit, hoe mee het licht verstrooit raakt en hoe vager of blauwer iets eruit ziet. Een techniek die deze optische verschijnselen benut is de dermatoscopie. Hierbij kijkt de behandelaar met een sterk vergrotende loep naar de huid en kan daarmee iets dieper in de huid kijken. Ook bepaalde vormen van bloedvaten welke met het blote oog niet goed onderscheiden kunnen worden, zijn op deze wijze goed zichtbaar te maken. De meest bekende toepassing van de dermatoscoop is de controle op melanoma huidkanker, maar ook bij het vaststellen van andere vormen van huidkanker, psoriasis en wratten is deze techniek heel nuttig.

 

Fluorescentie/Fosforescentie

FD-onderzoek

Fluorescentie detectie onderzoek

Bij de dermatoscopie kijkt men enkel naar de absorptie en verstrooiing van licht. Sommige stoffen in de huid en bacteriën kunnen fluoresceren. Dat wil zeggen dat als ze met een bepaalde kleur licht worden bestraald, b.v. blauw licht, ze een andere kleur uitstralen zoals groen, oranje of rood licht. Door deze methode kunnen verschillende diagnosen snel worden vastgesteld zonder dat gewacht moet worden op een kweek of dat er in de huid moet worden gesneden. De klassieke vorm van fluorescentie diagnostiek stamt uit het begin van de twintigste eeuw en wordt toegepast bij de beoordeling van vitiligo of het opsporen van schimmels en bacteriën.

Een geavanceerde variant is de fluorescentie detectie van huidkanker. Hiermee kan de meest voorkomende vorm van huidkanker in een zeer vroeg stadium worden opgespoord, zodat er nog niet gesneden hoeft te worden. Daarmee worden onnodige littekens, kosten en complicaties vermeden.

 

Therapeutische toepassingen

Na de diagnose volgt de behandeling. De op de fysica gebaseerde behandelingen richten zich voor het overgrote deel op het heel precies verhitten of afkoelen van weefsel. Het ideaal zou zijn dat we die cellen die we voor de behandeling willen verwijderen, heel precies kunnen verhitten tot een temperatuur van 60 graden Celsius of meer, en daarbij tegelijkertijd de gezonden cellen op lichaamstemperatuur konden houden. Verbazingwekkend genoeg blijkt dat heel goed mogelijk met een goede toepassing van laser en licht behandelingen. Maar naast de opwarming kan er ook gekozen worden voor een sterke afkoeling, zoals bij cryotherapie. Soms beïnvloeden we de cellen van een andere manier dan verhitting of afkoeling, bijvoorbeeld door het creëren van radicale zuurstofsoorten.

 

Cryotherapie

Iedereen die wel eens als kind een wrat bij een huisarts heeft laten behandelen, kent de cryotherapie. Daarbij wordt de huid heel sterk afgekoeld, waardoor het behandelde deel van de huid verwijderd wordt. De cellen kunnen niet tegen de extreme kou. De cellen kunnen dat afsterven, hetgeen zichtbaar wordt als een klein zwart plekje dat na verloop van tijd uitvalt. Een ander mechanisme is het veroorzaken van een blaar. Daarmee wordt een relatief groter stukje huid verwijderd, inclusief alle schadelijke cellen die daarin aanwezig zijn.

 

Electrocoagulatie

Bij electrocoagulatie wordt stroom gebruikt om weefsel, zoals bloedvaten, heel gericht te verhitten. De techniek wordt veel toegepast bij operaties om (overdadig) bloeden te stoppen. Bij de electrocoagulatie worden op de bloedvaten dichtgeschroeid, zodat het bloeden snel en precies gestopt kan worden.

 

Licht en andere straling gebaseerde behandelingen

De bij Multicare meest toegepaste vorm van dermatofysica is gebaseerd op licht en andere vormen van electromagnetische straling. Zo worden vitiligo, eczeem en psoriasis met UV licht in combinatie met en een liposomale bereiding behandeld, wordt bij de behandeling van acne een fotodynamische therapie toegepast, sporen we huidkanker heel vroeg op dankzij de fluorescentie detectie en blijft de psoriasis weg door de laserbehandeling.

 

UV-therapie

UV therapie is voor patiënten met psoriasis, eczeem en vitiligo een bekende behandelmethode. De behandeling kan bestaan uit UVB of UVA licht, waarbij de eerste de laatste decennia aan populariteit gewonnen heeft. De drie genoemde aandoeningen hebben gemeen dat het afweersysteem bij hen allemaal een rol speelt. UVB “licht” vermindert de overreactie van het lichaam en draagt er zo aan bij dat de klachten verdwijnen. De bij Multicare toegepaste therapie bevat ook altijd een stukje bijzondere farmacotherapie. Naast het UV-licht gebruiken de patiënten ook een speciale lipsomale spray. Daarin kan bijvoorbeeld teer of khelline in verwerkt zijn, waardoor de klachten vaker en sneller verdwijnen.

 

Lasertherapie

De meesten van u kennen lasertherapie waarschijnlijk als een methode die veel bij de cosmetische behandelingen toegepast wordt. Wat echter weinigen weten is dat deze behandelingen van oorsprong uit de medische wetenschap voortgekomen zijn, en nog steeds bij gespecialiseerde centra dankbaar werk verrichten. Zo is lasertherapie de meest effectieve en vriendelijke behandeling voor de eerste vormen van huidkanker (actinische keratose). Maar ook acne, psoriasis, wratten, wijnvlekken, schimmels en eczeem zijn goed met lasertherapie te verhelpen. Het principe van lasertherapie berust hierbij veelal op wat men noemt de selectieve fotothermolyse. Net als bij de electrocoagulatie verhit men het weefsel tot het punt dat de cellen afsterven. Bijzonder is dat men alleen die cellen verwijderd, die de klachten veroorzaken. Onschuldige delen van de huid blijven onaangeroerd. De grondslag hiervan is gelegen in de manier waarop de verschillende cellen reageren op verschillende kleuren licht. Zo wordt geel licht relatief goed door bloed opgenomen, en blauw licht relatief goed door het pigment in de huid opgenomen. Als je dan in een hele korte tijd (enkele duizenden van seconden) een bescheiden hoeveelheid energie in de huid brengt, wordt dit volledig opgenomen door het ongewenste weefsel. Men kan een heel klein beetje denken aan het focussen van zonlicht door een loep. Het doelgebied wordt dan heel even zo warm dat het beschadigd raakt en na enkele dagen c.q. weken verdwenen is.

022_MG_6085

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie

Soms is de lichtgevoeligheid van de huid niet groot genoeg om lasertherapie of UV therapie goed uit te voeren. Soms kan men dan door de toediening van geneesmiddelen of lichaamseigen stoffen de lichtgevoeligheid van de huid tijdelijk aanpassen. Men noemt deze in 1901 ontdekte behandeling “Fotodynamische therapie”. Zo kan de acne bacterie veel lichtgevoeliger gemaakt worden dan dat deze van nature is. Het is algemeen bekend dat men in de zomer vaak minder last heeft van acne. Dat komt door de natuurlijke lichtgevoeligheid van de bacterie. Echter, de hoeveelheid en duur van het benodigde licht maken een behandeling met alleen licht weinig praktisch. Men kan de lichtgevoeligheid van de acne bacterie zeer sterk vergroten als men een lichaamseigen stof op de huid brengt. Dat is dan ook precies wat er bij de fotodynamische therapie gebeurt. Een behandeling met anti-biotica is daardoor overbodig, wat de kans op bijwerkingen zoals het ontstaan van huidkanker en de opkomst van resistentie voor deze middelen verminderd.

Een gespecialiseerde aanpak

Zoals uit het bovenstaande duidelijk zal zijn geworden, is de dermatofysica een vak apart. Het is dan ook belangrijk dat de behandelaars kunnen steunen op een gedegen kennis en kunde. Bij ZBC Multicare voeren we al meer dan 15 jaar laser en lichtbehandelingen uit. Daarnaast hebben onze artsen meegewerkt aan wetenschappelijk onderzoek over dit gebied. U kunt er bij ons dan ook op vertrouwen dat de juiste behandeling op de juiste manier wordt toegepast. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar helaas is het nog steeds zo dat we te vaak lezen en horen over behandelingen en onderzoeken waarbij niet de juiste parameters gekozen worden. Te weinig licht, een te korte belichtingsduur, verkeerd onderhoud, het kan er allemaal aan bijdragen dat de behandeling niet het gewenste effect zal hebben. Soms kan er daardoor schade aan de patiënt ontstaan. Bij ons hoeft u daar niet voor te vrezen. Mocht u meer informatie willen over de manier waarop de behandeling werkt? Waarom lichttherapie juist bij u de aangewezen methode is? Vraag het gerust uw behandelaar of één van onze andere medewerkers. Ze vertellen u gerust meer.

 

Vragen?

Heeft u meer algemene vragen over de dermatofysica, dan kunt u deze met het onderstaande formulier aan ons voorleggen. Wij nemen dan zo snel mogelijk contact met u op.